नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान

नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गठन २०६७ साल वैशाख १० गते भएको हो । बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक मुलुक नेपालको सङ्गीत तथा नाट्य विधाको संरक्षण, सम्बद्र्धन, प्रबद्र्धन एवं सर्वाङ्गीण विकास गर्न, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा अध्ययन एवं अनुसन्धान गर्न गराउन तथा सम्बन्धित क्षेत्रका विद्वान तथा प्रतिभाको सम्मान र कदर गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक व्यवस्था गर्न यस प्रतिष्ठानको प्रमुख उद्देश्य रहेको छ । यो प्रज्ञा–प्रतिष्ठान राज्यको अविछिन्न उत्तराधिकारवाला एक स्वशासित संस्था हो । यस प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले व्यक्ति सरह चल अचल सम्पति प्राप्त गर्न, उपयोग गर्न, वेच विखन गर्न वा अन्य कुनै किसिमले व्यवस्था गर्न सक्ने तथा व्यक्ति सरह करार गर्न र करार बमोजिमको अधिकार प्रयोग गर्न र दायित्व निर्यात गर्न सक्ने प्रावधान रहेको छ ।

      सङ्गीत तथा नाट्य विधालाई विश्व समक्ष परिचित गराउने, सङ्गीत तथा नाट्य सम्बन्धी पुस्तकालय, सङग्रहालय, रङ्गमञ्च, नाट्यशाला आदि स्थापना गर्ने, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका गोष्ठी, कार्यशाला, सम्मेलन, महोत्सव, प्रतियोगिता, प्रशिक्षण आदि आयोजना तथा सञ्चालन गर्ने तथा नेपालका विभित्र जातजाती तथा समुदायका मौलिक लोकगीत, लोकनृत्य, लोकबाजा, लोकधुन तथा लोक सङ्गीतको अध्ययन, अनुसन्धान, सम्बद्र्धन र संरक्षण गर्नुका साथै समग्र सङ्गीत र नाट्य विधाको उन्नयनका लागि आवश्यक कार्य गर्ने यस प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको काम कर्तव्य रहेको छ ।

      नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा प्रमुख संरक्षक प्रधानमन्त्री, संरक्षक संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रहने व्यवस्था छ । सङ्गीत तथा नाट्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित विशिष्ट व्यक्तिहरुमध्येबाट समावेशीतालाई ध्यानमा राखी महिलाहरु समेतको उपयुक्त प्रतिनिधित्व हुने गरी प्रधानमन्त्रीले मनोनीत गरेको चौबीसजना र संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डन मन्त्रालयका सचिव पदेन सदस्य सहित २५ जनाको प्राज्ञ सभा रहने व्यवस्था छ । कुलपति, उपकुलपति, सदस्य सचिव र ६ जना सदस्य सहित ९ जनाको प्राज्ञ परिषद् रहने व्यवस्था छ । प्राज्ञ परिषद् कार्यकारी निकाय हो ।